Bouwen met Staal | Veelzijdig, flexibel, duurzaam Bouwen met Staal

Actueel

« terug naar Stikstofcrisis

Raad van State: voorwaarden aan drempelwaarde stikstofdepositie

De regering moet meer natuurbeschermende maatregelen treffen voordat een drempelwaarde stikstofdepositie voor bijvoorbeeld woningbouwprojecten kan worden ingesteld. Dat stelt de Raad van State in een advies aan het kabinet.

Minister Carola Schouten van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit had de Raad verzocht de mogelijkheden van (her)invoer van een drempelwaarde (grenswaarde) tegen het licht te houden. Projecten die onder die waarde blijven, zouden dan in uitvoering kunnen gaan.

Vorige week bracht de Raad advies uit. Niet alleen zijn nog extra maatregelen nodig om de natuur voldoende bescherming te bieden tegen de stikstofneerslag van alle projecten die worden vrijgesteld. Ook moet volgens de Raad de aanpak per gebied verschillen. Op plekken waar de natuur er relatief slecht aan toe is, zijn meer ‘stevige maatregelen’ noodzakelijk. De opties om projecten vrij te stellen van een natuurvergunningprocedure zijn hier meer beperkt. Een ecologische onderbouwing is dan gevraagd, aldus de Raad van State.

Eind mei zette de Raad van State, als hoogste bestuursrechter van ons land, een streep door de manier van vergunningverlening tot dan toe. De maatregelen om de stikstofneerslag in en bij natuurgebieden te beperken, conform het Rijks’ Programma Aanpak Stikstof (PAS), zijn te weinig concreet en dat is in strijd met de Europese afspraken over natuurbescherming (Habitatrichtlijn), zo oordeelde de Raad toen. Met de uitspraak kwamen duizenden bouwprojecten stil te liggen stil, óók projecten met een zeer beperkte stikstofdepositie.

Van de Raad van State wilde het kabinet weten of een onevenredig zware impact op bijvoorbeeld de bouwsector een argument kan zijn voor een drempelwaarde. Maar ‘als zelfstandige grondslag’ is dat ‘niet goed verdedigbaar’, meent de Raad.

  • Afbeelding: vermestende depositie in Nederland, in mol stikstof per ha, © RIVM, 2017.

Stikstof update

25 november 2019

De problematiek rond stikstofdepositie en PFAS tekent zich nu ook af in de cijfers van het CBS. Voor nieuwbouwwoningen is het aantal afgegeven bouwvergunningen in het derde kwartaal met bijna een kwart gedaald ten opzichte van het derde kwartaal van vorig jaar.

In totaal hebben de Nederlandse gemeenten in het derde kwartaal 2019 zo’n 13.000 vergunningen verstrekt. Dat is 24 procent minder dan in hetzelfde kwartaal van 2018, aldus het CBS. De vergunningenafgifte geeft een indicatie van hoeveel woningen over ongeveer twee jaar worden opgeleverd. Op transformatie van leegstaande gebouwen, zoals kantoren tot woningen, heeft het CBS geen zicht.

De omzet van de bouwsector als geheel is het afgelopen kwartaal wel gestegen, met 8,8 procent op jaarbasis. Die stijging is vooral terug te voeren op de groeiende omzet binnen de utiliteitsbouw en bij gespecialiseerde bouwbedrijven. Het aantal faillissementen is voor het vijfde kwartaal op rij toegenomen. In het derde kwartaal van dit jaar komt het CBS uit op 129 faillissementen op jaarbasis tegen 115 in het derde kwartaal van vorig jaar.

Het EIB heeft inmiddels becijferd dat in 2020 (maximaal) 60.000 nieuwbouwwoningen worden opgeleverd en in 2021 55.000. Daarmee wordt het kabinetsdoel van 75.000 nieuwe woningen per jaar in elk geval volgend jaar én het jaar erop niet bereikt.

Vooral de grotere projecten in de infrastructuur, de projecten op het wegennet in het bijzonder, lijken het kind van de rekening te worden van het actuele stikstof- en PFAS-vraagstuk. De kosten van vertraging en uitstel van deze projecten loopt al in de tientallen miljoenen euro’s, zo wordt duidelijk uit de brief die verantwoordelijk minister Cora van Nieuwenhuizen van Infrastructuur en Waterstaat onlangs stuurde aan de Tweede Kamer.

Sommige geplande projecten zijn veilig gesteld, nu het kabinet de maximumsnelheid voor het wegverkeer terug wil brengen en zo ruimte voor stikstofdepositie door de bouw ontstaat. Desondanks lopen ook deze projecten waarschijnlijk vertraging op. Zo kan de verbreding van de Ring Utrecht of de herindeling van Knooppunt Hoevelaken tot drie jaar langer gaan duren.

Door de aangescherpte PFAS-regels komen vooral de baggerwerkzaamheden in de knel omdat afgegraven grond niet mag worden verplaatst. Hierdoor lopen projecten als de nieuwe sluis in Terneuzen en het onderhoud aan de Maas gevaar. Maar het is volgens de bewindsvrouw ‘nu nog te vroeg om de uiteindelijke gevolgen in kaart te brengen voor projecten die vallen onder de verantwoordelijkheid van Verkeer en Waterstaat.’ Het komende halfjaar wordt hierover meer duidelijk.

  • Bronnen: ANP, EIB

Woningbouwplannen Randstad nog steeds op de tocht

18 november 2019

Of de woningbouwplannen in de Randstad kunnen doorgaan, blijft onzeker. Ondanks de stikstofmaatregelen die het kabinet vorige week heeft afkondigd, is nog steeds te weinig ruimte voor voldoende nieuwbouw-woningen in Noord-Holland, Zuid-Holland en Utrecht. Dit blijkt uit recente doorrekeningen van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Premier Mark Rutte en minister Stientje van Veldhoven van Wonen stelden woensdag jl. bij de presentatie van de plannen nog hoopvol dat de kabinetsambitie van 75.000 nieuwbouwwoningen volgend jaar kan worden gehaald. De doorrekeningen van het RIVM waarop het kabinetsbeleid is gebaseerd, tonen een minder optimistisch beeld.

Door de inperking van de maximumsnelheid kunnen provincies als Noord-Brabant, Gelderland, Overijssel en Drenthe wel meer huizen bouwen dan ze voor 2020 hebben gepland. Zuid-Holland, Noord-Holland en Utrecht krijgen met nu voorstaande maatregelen echter te weinig stikstofruimte toebedeeld voor de bestaande nieuwbouwplannen. Dat zijn nu juist de provincies waar de vraag naar woningen het grootst is.

  • Afbeelding: overzicht van de Natura 2000 gebieden in Nederland. Grijs = 166 Natura 2000 gebieden met Europese beschermingsstatus (Habitatrichtlijn). Lila = 118 Natura 2000 gebieden (voormalig PAS-gebieden), met voor stikstof overbelaste habitattypen en leefgebieden van (dier)soorten. (© Tauw). Zie ook: www.bouwenmetstaal.nl/themas/stikstofcrisis/natura-2000/

Kabinet presenteert maatregelen stikstof en PFAS

13 november 2019

Vanmorgen heeft het kabinet het pakket aan maatregelen gepresenteerd om het probleem rond de stikstofdepositie en PFAS op korte termijn het hoofd te bieden. Het gaat volgens premier Mark Rutte om ‘moeilijke maatregelen’, ter bescherming van de belangen van ‘boeren, ondernemers en werknemers’. De kabinetsmaatregelen geven prioriteit aan woningbouw en wegenaanleg.

Het verlagen van de maximumsnelheid voor het wegverkeer naar 100 km per uur en andere maaatregelen om de uitstoot van stikstof te verminderen, maken onder meer de weg vrij voor zeven grote infrastructurele projecten die op dit moment stilstaan.

Het betreft Ring Utrecht (A27/A12) (aanleg van extra rijstroken), Knooppunt Hoevelaken (A28/A1) (verbetering knooppunt en verbreding aansluitende wegen tussen Bunschoten en Barneveld en tussen Nijkerk en Leusden), A6 Almere-Lelystad (wegverbreding naar 3 rijstroken), A4 bij Den Haag (onder meer extra rijstroken en aanpak knooppunt Ypenburg), A27 Houten-Hooipolder (verbreding met extra rij- en spitsstroken), A58 Tilburg-Eindhoven (verbreding naar 3 rijstroken) en A58 tussen de knooppunten Annabosch en Galder (verbreding naar 3 rijstroken).

Ook boeren die door willen met hun bedrijf of zelfs willen uitbreiden, krijgen daarvoor de mogelijkheid binnen het ‘noodplan’ van het kabinet. Voorwaarde is wel dat ‘t op duurzame manier gebeurt. Voor investeringen in verduurzaming trekt de regering geld uit. Veehouders krijgen een speciaal type veevoer, waardoor de mest van het vee minder stikstof uitstoot.

De problemen door de strengere regels voor PFAS vragen om een snelle oplossing, vindt het kabinet. Verantwoordelijk minister Stientje van Veldhoven kondigde vorige maand onderzoek aan naar een nieuwe landelijke norm, die soepeler is dan de huidige regelgeving. Van Veldhoven wil vóór 1 december met de nieuwe norm komen. Het onderzoek naar een norm voor de waterbodem wordt eveneens versneld. Daarnaast stelt Van Veldhoven zogenoemde baggerdepots open voor vervuilde bagger. Zo hoopt ze de ‘stagnerende baggerwerkzaamheden’ snel weer op gang te brengen.

Rutte beklemtoont dat het verse maatregelenpakket slechts op kortere termijn soelaas biedt. Ingrepen voor de langere termijn worden nog afgekondigd, als het aan kabinet ligt vóór het einde van het jaar.

Ondertussen heeft het EIB (Economisch Instituut voor de Bouw) laten weten dat van alle bouwers vooral de sector grond-, weg- en waterbouw te lijden heeft van de problematiek rond stikstof en rond PFAS. Dat blijkt uit een recente rondvraag onder 250 hoofdaannemers. Vijftien procent van de ondergevraagde GWW-bedrijven geeft aan dat opdrachten vertraging oplopen door de strengere milieueisen. Bij alle bouwbedrijven ligt dat percentage op 10. GWW-bedrijven hebben meer te verduren van de aangescherpte PFAS-regels omdat ze relatief veel in de grond graven, aldus het EIB. Bij vier van de vijf projecten voldoet de grond niet aan de strengere eisen voor het gehalte aan poly- en perfluorakylstoffen. Deze chemische stoffen worden al langdurig en op grote schaal gebruikt door de industrie en zijn in ruime hoeveelheden in de bodem en het grondwater terecht gekomen. Ze zijn schadelijk voor mens en milieu.

Voor het verplaatsen van grond waarin PFAS voorkomen, heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat eerder dit jaar de regels aangescherpt. Dit maakt ’t voor bagger-, grondverzets- en bouwbedrijven lastig om kavels bouwrijp te maken. De logische oplossing is om afgegraven, verontreinigde grond elders op te slaan. Dat is doorgaans te kostbaar en reden om werkzaamheden te staken, zo maken de GWW-bedrijven kenbaar aan het EIB.

 

Bouw- en transportsector in verzet tegen stikstofbeleid

28 oktober 2019

Nederland is in de ban van de stikstofcrisis. Aankomende woensdag (30 oktober) wacht het Haagse Malieveld een massale toestroom van werkgevers en werknemers in de bouw, infrastructuur en de transportsector om te protesteren tegen het overheidsbeleid ter beperking van de neerslag van stikstof in of nabij natuurgebieden door onder meer bouwactiviteiten.

Actiegroep Grond in Verzet heeft de actie op touw gezet, niet alleen om de stikstofproblematiek aan de kaak te stellen, ook om aandacht te vragen voor het PFAS-vraagstuk. PFAS staat voor poly- en perfluorakylstoffen: schadelijke chemische stoffen die door breed gebruik binnen de industrie op veel plaatsen in ons land in grote hoeveelheden in de bodem en het grondwater terecht zijn gekomen. Voor het verplaatsen van grond waarin PFAS-stoffen voorkomen, heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat eerder dit jaar de regels flink aangescherpt. Dit maakt ’t voor bagger-, grondverzets- en bouwbedrijven moeilijk, zo niet onmogelijk om kavels bouwrijp te maken. ‘Het is óf heel duur óf je kunt het niet kwijt’, stelt Klaas Kooiker. De aannemer uit Staphorst is een van de initiatiefnemers van de protestactie in Den Haag. ‘Door het hele land komen door stikstof en PFAS vele bouwprojecten stil te liggen. Als het zo doorgaat, is het straks weer volop crisis in de bouw- en transportsector. Dan komen de mensen thuis te zitten.’

Protesteren

Grond in Verzet staat er niet alleen voor, aanstaande woensdag. Diverse werkgeversorganisaties en brancheverenigingen binnen de bouw- en transportsector hebben hun steun betuigd: Bouwend Nederland, MKB-infra, Transport en Logistiek Nederland (TLN), Cumela, VNO-NCW, MKB-Nederland, NVTB én de Samenwerkende Nederlandse Staalbouw SNS. Via de nieuwsbrief ‘Samen in Staal’ heeft de branchevereniging voor staalconstructiebedrijven de leden opgeroepen om mee te doen aan het protest op het Malieveld. ‘Daar mag de staalbouwsector niet ontbreken’. De leden kunnen zich aanmelden voor deelname bij SNS-branchemanager Annamarie Hagoort.

Informeren

Om nog beter te weten waarover je protesteert, heeft de Koninklijke Metaalunie speciaal voor bouw- en staalbedrijven een informatiebijeenkomst in petto. Maandagochtend 4 november a.s. in Nieuwegein wordt het probleem rond de reductie van stikstofdepositie, de impact op de bouw en de mogelijke oplossingen voor doorgang van bouwprojecten uit de doeken gedaan. Programma en aanmelden.

Nuttige info is sinds kort ook on-line beschikbaar. Op haar website heeft Bouwen met Staal het Kennisdossier Stikstofcrisis geopend dat informeert over relevante onderwerpen als de Habitat-richtlijn van de Europese Unie, normen, metingen en oplossingen voor projecten. Het is een dynamisch dossier. Naar de actualiteit en verse inzichten gaat Bouwen met Staal de komende tijd bestaande items verder aanvullen en nieuwe onderwerpen toevoegen.

  • Beeld: uit Manifest NL Staat op Slot, van branche- en belangenorganisaties in de Nederlandse bouw-, infrastructuur- en transportsector.